“Geef de tomaten water wanneer de bladeren slap hangen.” Dat waren de instructies die ik op internet las, toen ik vorig jaar mijn eerste tomaten in de moestuin plantte. Ik volgde de stappen en de oogst lukte, maar eerlijk? Ik wist niet wat ik deed.
Inmiddels weet ik: hoe beter de wortelstructuur van de tomatenplant, hoe meer tomaten. Om die wortelstructuur zo sterk mogelijk te krijgen, moet de plant ‘op zoek gaan’ naar water in de bodem. Niet te veel water bijgeven dus.
Pas nu snap ik waarom een tomatenplant soms wel en soms geen water moet krijgen én dat de plant steeds minder water nodig heeft, naarmate de wortelstructuur groeit. Het resultaat: ik geef in het begin heel gericht water en later steeds minder.
Waarom is dé vraag
‘Nieuwsgierig’ is mijn tweede naam: ik wil altijd weten hoe iets zit. En als je iets nieuws leert, is ‘waarom’ een belangrijke vraag. Je moet de logica achter de werkwijze snappen, zodat je de vaardigheid echt beheerst.
Als je daarentegen alleen leert hoe je iets moet doen, dan leer je een kunstje. En dat is kritiek die ik vaak hoor op checklists of stappenplannen. “Je kunt geen checklist maken voor digitale toegankelijkheid. Daar kan nooit alles in staan.” Of: “Een stappenplan lijkt leuk, maar echt snappen doen mensen dat dan toch niet?”
Alleen een stappenplan is inderdaad niet voldoende. Maar stappenplannen zijn wel effectief om anders te leren werken. Het is een stap-voor-stap aanpak die mensen helpt om toe te passen wat ze in de training hebben geleerd, steeds beter en met meer vertrouwen.
Dat komt doordat het stappenplan volgt op 2 waaroms:
- waarom de huidige werkwijze niet werkt
- en waarom we dat dan toch doen
Een voorbeeld uit de praktijk
Vaak denken we: iemand die de afbeelding niet kan zien, kan het artikel nog steeds volgen. Dus we beschrijven de afbeelding niet. Maar iemand die blind of slechtziend is, krijgt dan niet de boodschap mee van de afbeelding die je juist had gekozen om je artikel kracht bij te zetten. En er staat geen informatie voor zoekmachines. Dat is een gemiste kans.
Of wat ook vaak gebeurt: we beschrijven de afbeelding wél, maar kort. En dat is vaak geen goede alternatieve tekst. Voor blinde en slechtziende mensen is een slechte alternatieve tekst vaak nog vervelender dan géén.
Hoe komt het nou dat we dat zo doen? Dat komt omdat we te veel naar de afbeelding kijken en niet genoeg naar de context. Daardoor weten we niet goed wat we wel en niet moeten beschrijven in de alternatieve tekst. En daardoor duurt het schrijven van alternatieve teksten lang en doen we het vaak niet, of te snel.
Het werkt beter als je eerst bepaalt welke details belangrijk zijn. Zodat je daarna in korte tijd een goede alternatieve tekst schrijft, die óók de zoekmachineoptimalisatie verbetert. Daarvoor is het dus belangrijk dat je begint bij de context.
Stappenplan als leidraad en geheugensteun
En dan komt het stappenplan, in dit geval afbeeldingen beschrijven. Je leert hoe je de juiste details bepaalt, zodat je een afbeelding goed kan beschrijven. Je snapt wat er eerst niet goed ging, weet wat er moet gebeuren om het wel goed te doen en gebruikt het stappenplan eerst als leidraad en later als geheugensteun om daar te komen.
Een kunstje werkt niet meer zodra de context verandert. Een vaardigheid neem je mee naar elke nieuwe situatie, ook de situaties die niet in het stappenplan staan.
Leren werken met stappenplannen
Wil je jouw team ook leren werken met stappenplannen voor toegankelijke content? Neem contact met ons op. We denken graag met je mee.